Zweedse anorexiabehandeling in de ban
Bron: Psy, 21-04-2010
Is de Zweedse mandometermethode voor anorexiapatiënten echt zo baanbrekend als de bedenkers beweren? Het Nederlandse onderzoek dat daarover duidelijkheid had moeten bieden, is nog steeds niet gepubliceerd. Ondertussen is jeugdkliniek de Bascule met de methode gestopt.
De Bascule was de enige Nederlandse kliniek die de experimentele mandometermethode gebruikte. Deze methode richt zich niet op mogelijke psychiatrische stoornissen bij anorexiapatiënten, zoals traditionele behandelingen. Weer leren eten staat centraal. Dat gebeurt met hulp van een aan de computer gekoppelde eetweegschaal. Vorig jaar oktober besloot de Bascule met de behandeling te stoppen.
Nederlands onderzoek
Op congressen van anorexiabehandelaars in Nederland en de Verenigde Staten presenteerde psychiater Chaim Huyser van de Bascule een half jaar geleden de uitkomsten van een nog niet gepubliceerd Nederlands onderzoek naar de effectiviteit van de mandometerbehandeling. Onafhankelijke onderzoekers van de universiteit Utrecht hadden gedurende twee jaar de resultaten van de Bascule vergeleken met die van eetstoornissenkliniek Rintveld. Rintveld behandelt anorexiapatiënten volgens de gangbare methode van gezinstherapie en voedingsmanagement. ‘Uit het onderzoek blijkt dat de mandometerbehandeling in Nederland geen betere resultaten geeft dan reguliere behandeling’, vertelde Huyser zijn gehoor.
Zweden claimen betere resultaten
Een opmerkelijke uitkomst. Want volgens Huyser knapte tweederde van alle patiënten die de afgelopen vijf jaar in de Bascule werden behandeld op van de Zweedse methode. Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde succespercentage van reguliere behandeling. Dat schommelt tussen vijftig en zestig procent.
De Zweedse bedenkers van de mandometermethode, Per Södersten en Cecilia Bergh van het gerenommeerde Karolinska Instituut in Stockholm, claimen dat ze in hun eigen kliniek nog betere resultaten boeken: 75 procent zou genezen. Het terugvalpercentage zou slechts tien procent zijn. Bij reguliere behandelingen valt dertig tot vijftig procent na een tijdje terug in het oude patroon van hongeren.
Niets zeggen
Is de mandometermethode veel minder baanbrekend en effectief dan de bedenkers beweren? Heeft de Bascule de behandeling niet goed uitgevoerd, zoals Södersten en Bergh zeggen? Of zijn de resultaten van Rintveld aanzienlijk beter dan het gemiddelde? Huyser wil daar, ruim een half jaar nadat hij de uitkomst op congressen presenteerde, niets over zeggen. ‘Het onderzoek is nog niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Zolang dat niet is gebeurd, mag ik er niets over naar buiten brengen.’
‘Onderzoek deugt niet’
Eetstoornisonderzoeker prof. dr. Roger Adan, die het onderzoek leidde, wil de resultaten evenmin prijsgeven. ‘Wij zijn hard bezig om het onderzoek gepubliceerd te krijgen. ‘Dat zal zeker nog drie maanden duren. Als de uitkomst een enorm verschil tussen de twee klinieken had laten zien, hadden we er natuurlijk meer vaart achter gezet’, zegt hij.
Volgens Södersten deugt het Nederlandse onderzoek niet: ‘De patiënten werden niet bij toeval aan verschillende behandelingen blootgesteld. Wetenschappelijk gezien klopt dat van geen kant.’ Huyser: ‘Dit is inderdaad niet het onderzoek over het effect van de mandometer. Het was bedoeld als vooronderzoek voor een latere gerandomiseerde trial.’
Triest voor patiënten
Dat vervolgonderzoek komt er echter niet meer, nu de Bascule is gestopt met de mandometer. ‘Dat is vooral triest voor anorexiapatiënten’, zegt René Sieders van patiëntenvereniging SABN. ‘Voor hen valt er niets meer te kiezen. De kans dat zorgverzekeraars deze behandeling ooit nog zullen vergoeden is nihil. Teleurstellend, zeker gezien de magere resultaten van traditionele behandelingen.’
Kinnesinne
Dat traditionele behandelaars veel kritiek hebben op de mandometermethode, komt volgens Sieders vooral door eigenbelang en kinnesinne. ‘Iedereen die vraagtekens zet bij hun werkwijze wordt verguisd. Dat is al jaren zo. Juist daarom is het zo belangrijk dat we eindelijk eens onafhankelijk onderzoek te zien krijgen over het effect van anorexiabehandelingen.’ (DE)
Lees hier het artikel Beschamende ruzie over mandometer uit Psy 5/2010